Bobby Fischer – Donald Byrne, de schaakpartij van de eeuw

Bobby Fischer Donald Byrne schaakpartij van de eeuwBobby Fischer was nog niet droog achter de oren of de jonge Amerikaanse schaker had de wereld al doen verbazen. Op dertienjarige leeftijd won Fischer zijn eerste partij van een internationaal grootmeester. Donald Byrne was de klos. Toch hoefde hij zich nadien nergens voor te schamen. Behalve dat Bobby Fischer zou uitgroeien tot de beste speler van de wereld werd de partij uit 1956 omschreven als de schaakwedstrijd van de eeuw.

Donald Byrne

Byrne was een Amerikaanse schaker die vooral in de jaren vijftig en zestig zeer sterk speelde. Hij werd tot de doorbraak van Fischer gezien als de beste Amerikaanse schaker. De in New York geboren Byrne werd in 1953 voor het eerst nationaal kampioen van de Verenigde Staten. Een jaar eerder werd hij al bekroond tot internationaal grootmeester. Tussen 1962 en 1972 zou hij vijf maal deelnemen aan de Schaak Olympiade. De leraar Engels zou niet oud worden. Al in 1976 overleed hij op 45-jarige leeftijd aan complicaties als gevolg van lupus.

Schaakwedstrijd van de eeuw


Beroemd werd Byrne vooral als de tegenstander van Bobby Fischer in de schaakwedstrijd van de eeuw. De partij werd op 17 oktober 1956 in New York gespeeld tijdens het Rosenwald Memorial Tournament.

Hans Kmoch bestempelde het schaakduel in Chess Review tot de Game of the Century, met de volgende omschrijving: “Een prachtig meesterwerk van een combinatie van zetten, uitgevoerd door een jongen van dertien jaar oud tegen een formidabele tegenstander. Deze wedstrijd is de verbluffendste partij die ooit is vastgelegd in de geschiedenis van de schaakwonderen.”

Bobby Fischer – Innovatie en improvisatie

Bobby Fischer speelde de wedstrijd met zwart. De 13-jarige toont met zijn spel zeer opmerkelijke innovaties en improvisatievermogen. Byrne speelt met wit en hij kiest ervoor om vrij standaard te openen. Op de elfde zet maakt Byrne een miniscule fout. Hij verliest hierdoor een zet, want hetzelfde stuk moet hij een tweede keer verplaatsen. Bobby Fischer slaat gelijk toe als een leeuw. Hij bespringt zijn tegenstander met een briljante offeractie. Op de zeventiende zet offert hij zijn dame. Byrne pakt de dame, maar levert daar wel heel veel voor in. Zo pakt Bobby Fischer op zijn beurt de toren, de twee lopers en een pion. Fischer slaagt erin zijn stukken te positioneren naar schaakmat, terwijl de dame van Byrne aan de andere kant van het bord hopeloos staat toe te kijken.


Analyses

De wedstrijd is na afloop door iedere schaker uitgediept. Uiteindelijk zijn er drie grote lessen te leren uit de schaakpartij van de eeuw, zo concludeerden schakers Graham Burgess, John Emms en John Nunn. Ten eerste het twee keer verzetten van hetzelfde stuk in de opening. Dit is zonde van de tijd. Andere stukken zouden eerst ontwikkeld moeten worden voor ditzelfde stuk indien noodzakelijk nog verzet kan worden. Het opofferen van stukken kan zeer effectief zijn als de koning nog altijd in het midden van het bord staat en open is. Tenslotte kon er niet anders dan geconcludeerd worden dat Bobby Fischer zelfs op dertienjarige leeftijd als een speler was waar rekening mee gehouden moest worden. Zelf schreef Bobby Fischer  uitgebreid over deze partij in het door hemzelf geschreven boek My 60 Memorable Games.

Bekijk hier de volledige partij inclusief een analyse van de zetten: